İspanağın faydaları onun yarpaqlı tərəvəz kimi müxtəlif vitaminlər və lif verməsi ilə bağlıdır. Salata, yumurtaya, şorbaya və paxlalı yeməklərinə əlavə edilməsi rahatdır. Bununla belə, ispanağı qanazlığının tək həlli və ya bütün vitamin ehtiyacını qarşılayan məhsul kimi görmək düzgün deyil. Menyudakı digər qidalar və şəxsi sağlamlıq vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır.
İspanaqla bağlı praktik çətinlik çox vaxt həcm və hazırlıqdır. Çiy yarpaqlar böyük görünür, bişdikdə isə həcmi xeyli azalır. Buna görə böyük paket ispanağın kiçik qaba sığması normaldır. Porsiyanı qiymətləndirəndə çiy və bişmiş formanın görünüşünü eyni hesab etməmək lazımdır.
İspanaqda hansı vitaminlər var?
NIH ispanağı K vitamininin və A vitamininə çevrilə bilən karotinoidlərin mənbələri arasında göstərir. Bu maddələr normal orqanizm funksiyalarına töhfə verir. Ancaq qidada vitaminin olması həmin qidanın xəstəliyi müalicə etdiyini göstərmir. İspanaq başqa tərəvəzlərlə birlikdə müxtəlif menyunun bir hissəsidir.
Eyni tərəvəzi hər gün böyük miqdarda yeməyə çalışmaq əvəzinə yarpaqlı göyərti və digər tərəvəzlər arasında növbələşdirmək mümkündür. Bir gün ispanaqlı yemək, başqa gün brokoli, kök və ya kələm seçmək daha çevik plandır. Məqsəd bir vitaminə görə bütün menyunu bir məhsul üzərində qurmamaqdır.
İspanaqdakı dəmir qanazlığı üçün kifayətdirmi?
İspanaq bitki mənşəli dəmir verə bilər, amma ondan mənimsənilən miqdar yalnız tərkibdəki rəqəmdən asılı deyil. Qanazlığının səbəbi də həmişə dəmir çatışmazlığı olmur. Buna görə yorğunluq və halsızlığı ispanaq yeməklə həll etməyə çalışmaq düzgün diaqnozu gecikdirə bilər.
Mətbəx baxımından ispanağı mərcimək, noxud və digər uyğun qidalarla birləşdirmək mümkündür. Yanına C vitamini mənbəyi olan tərəvəz və ya meyvə əlavə etmək bitki dəmirinin mənimsənilməsinə kömək edən ümumi prinsipdir. Lakin bu yemək analizlə müəyyən edilmiş çatışmazlıq üçün verilən müalicəni əvəz etmir.
Çiy, yoxsa bişmiş ispanaq seçməli?
Çiy ispanaq salata yarpaq teksturası verir, bişmiş forma isə daha yumşaq olur və yeməyə asan qarışır. Hər iki üsul istifadə oluna bilər. Seçim dad, çeynəmə rahatlığı və reseptdən asılıdır. Bütün faydanı yalnız çiy formada axtarmaq məcburi deyil.
Tavada hazırlayarkən yarpaqları yuyub süzün, qalın və sərt sapları lazım olduqda ayırın. Az miqdarda yağla başlayın, yarpaqları hissə-hissə əlavə edin və həddindən artıq bişirməyin. Çox su buraxıbsa, başqa inqrediyentə qatmazdan əvvəl artıq mayeni idarə edin. Bu, xüsusilə omlet və içlikdə tekstura üçün əhəmiyyətlidir.
İspanaqlı yumurta və paxlalı yeməyi necə hazırlamaq olar?
Yumurta yeməyi üçün ispanağı əvvəlcə ayrıca yumşaldın. Mayesi çoxdursa azaldın, sonra yumurtanı əlavə edib tam bişirin. Çiy yumurta ilə təmas etmiş alətləri hazır yeməyə toxundurmayın. Yanına pomidor və uyğun çörək porsiyası əlavə etməklə sadə səhər yeməyi qurmaq mümkündür.
Paxlalı yeməyində isə bişmiş noxud və ya mərciməyə ispanağı son mərhələyə yaxın əlavə edə bilərsiniz. Yarpaqların yumşalması kifayət etdikdə uzun müddət bişirməyə davam etməyin. Dadı limon, göyərti və ədviyyatla yoxlayın; duzu əvvəlcədən çoxaltmayın. Bunlar gündəlik menyu nümunələridir.
Böyrək daşı olanlar nəyə diqqət etməlidir?
İspanaq oksalatla zəngin qidalar arasındadır. NIDDK bəzi kalsium-oksalat daşı olan insanlarda oksalat qəbulunun fərdi qaydada dəyişdirilə biləcəyini qeyd edir. Bu, bütün böyrək daşlarında ispanağın hamıya eyni şəkildə qadağan edilməsi demək deyil. Daşın növü və müayinə nəticələri vacibdir. [Mənbə]
Əvvəllər daş keçirmisinizsə, böyük ispanaq smuzilərinə və gündəlik çox böyük porsiyalara başlamazdan əvvəl qida planını dəqiqləşdirin. Kalsium qəbulunu da özbaşına kəsməyin; daşla bağlı pəhriz sadəcə bir neçə məhsulun çıxarılmasından ibarət deyil. Fərdi tövsiyə daha faydalı olur.
Varfarin qəbulunda niyə sabitlik lazımdır?
K vitamini qəbulunun kəskin dəyişməsi varfarinin təsirini dəyişə bilər. Bu dərmanı qəbul edən şəxs üçün ispanağı bir gün çox, sonra uzun müddət heç yeməmək əvəzinə müalicə komandasının planına uyğun sabitlik önəmlidir. Tam qadağa qərarını da özbaşına vermək olmaz.
Varfarinlə bağlı bu qaydanı bütün dərmanlara aid etməyin. İstifadə etdiyiniz preparatın adını əczaçıya və ya həkimə bildirin. İspanaq şirəsi, tozu və gündəlik konsentrat qarışıqlar adi kiçik yemək porsiyasından fərqli miqdar gətirə bilər. Yeni vərdişə başlamazdan əvvəl bunu da qeyd edin.
Yuma və saxlama qaydası
Torpaq və çirki axar su ilə təmizləyin, zədələnmiş yarpaqları ayırın. Sabun və yuyucu vasitə istifadə etməyin. Qablaşdırmada yuyulmuş və istifadəyə hazır olduğu göstərilibsə, istehsalçının təlimatını nəzərə alın. Çiy ət və onun qabları ilə təması önləyin.
İspanağı soyuducuda saxlayın, seliklənmiş və pis qoxulu yarpaqları istifadə etməyin. Artıq bişmiş ispanağı da digər hazır yeməklər kimi vaxtında soyudun. “Yaşıl tərəvəzdir, xarab olmaz” yanaşması düzgün deyil. Hazır yeməyin nə vaxt bişirildiyini qeyd etmək evdə planlamanı asanlaşdırır.
Tez-tez verilən suallar
Dondurulmuş ispanaq faydasızdırmı?
Xeyr. Sadə dondurulmuş məhsul praktik tərəvəz seçimi ola bilər. Sous və duz əlavələrinə, həmçinin paketdəki bişirmə qaydasına baxın.
Hər gün ispanaq smuzisi içmək lazımdırmı?
Xeyr. Xüsusi ehtiyac yoxdur. Adi yeməklərə ölçülü əlavə etmək və tərəvəzləri növbələşdirmək daha çevik seçimdir.
Mənbələr və əlavə oxu
- NIH ODS: A vitamini və karotinoidlər
- NIH ODS: K vitamini və varfarinlə qarşılıqlı təsir
- NIDDK: böyrək daşlarında qidalanma
- FDA: meyvə və tərəvəzin təhlükəsiz təmizlənməsi
- NIH ODS: C vitamini və qida mənbələri
Yazı ümumi məlumat üçündür və fərdi diaqnoz və müalicəni əvəz etmir. Menyu və resept nümunələri redaksiyanın praktik təklifləridir.
